Gdy u szczeniaka zaczyna się intensywne gryzienie, ślinienie albo pojawiają się małe ząbki na podłodze, zwykle trwa naturalna wymiana uzębienia. Najważniejsze jest jednak jedno rozróżnienie: wypadają zęby mleczne, a nie stałe. Wyjaśniam, kiedy pojawiają się zęby dorosłe, jak przebiega cały proces, co można uznać za normę i w jakiej sytuacji potrzebna jest kontrola u lekarza weterynarii.
Najważniejsze informacje o wymianie zębów u szczeniaka
- Początek wymiany przypada zwykle na 3,5-4. miesiąc życia.
- Komplet zębów stałych większość psów ma około 6.-7. miesiąca.
- Szczenię ma 28 zębów mlecznych, a dorosły pies zazwyczaj 42 zęby stałe.
- Połknięcie małego zęba mlecznego zwykle nie jest powodem do niepokoju.
- Jeśli ząb mleczny pozostaje obok stałego, może być potrzebne szybkie usunięcie u weterynarza.
Kiedy szczeniak traci zęby mleczne
Pierwsze zęby mleczne wyrzynają się mniej więcej od 3. tygodnia życia, a pełne uzębienie mleczne jest zwykle obecne około 6. tygodnia. Później zaczynają się tworzyć zawiązki zębów stałych, które naciskają na korzenie mleczaków i stopniowo prowadzą do ich zaniku.
Wymiana najczęściej rusza między 3,5 a 4. miesiącem życia. Najpierw mogą wypadać siekacze, czyli małe zęby z przodu pyska. Później pojawiają się stałe kły, przedtrzonowce i zęby trzonowe. U większości psów cały proces kończy się w wieku około 6-7 miesięcy, choć u małych ras i psów krótkoczaszkowych tempo może być nieco inne.
To właśnie dlatego pytanie o to, kiedy psu wypadają zęby stałe, wymaga korekty. Zęby stałe powinny pozostać w pysku przez całe życie, a w okresie szczenięcym wypadają ich poprzednicy, czyli zęby mleczne.
Jak wygląda prawidłowy przebieg wymiany uzębienia
Nie każdy opiekun znajdzie mleczaka na podłodze. Szczeniak często połyka ząb podczas jedzenia albo zabawy i zazwyczaj nie powoduje to żadnych problemów. Czasem widać tylko niewielką ilość krwi na zabawce, zaczerwienione dziąsło lub pusty zębodół.
Podczas ząbkowania pies może być bardziej nerwowy, intensywniej gryźć, ślinić się i przez krótki czas jeść mniej chętnie. Delikatna tkliwość dziąseł jest typowa, ale silny ból, wyraźne osłabienie albo odmowa jedzenia nie powinny być automatycznie tłumaczone wymianą zębów.
| Etap | Orientacyjny wiek | Co zwykle się dzieje |
|---|---|---|
| Zęby mleczne | 3-6 tygodni | Wyrzynają się łącznie 28 zębów mlecznych. |
| Początek wymiany | 3,5-4 miesiące | Najczęściej zaczynają wypadać siekacze mleczne. |
| Intensywne ząbkowanie | 4-6 miesięcy | Wyrzynają się kolejne zęby stałe, a potrzeba gryzienia rośnie. |
| Zakończenie procesu | 6-7 miesięcy | Większość psów ma już 42 zęby stałe. |
Podane terminy są orientacyjne, a nie sztywnym kalendarzem. Jak wynika z opracowań Merck Veterinary Manual, na moment wyrzynania wpływają między innymi rasa, wielkość psa i budowa czaszki. Dlatego kilkutygodniowa różnica nie musi oznaczać choroby.
Jak pomóc psu podczas ząbkowania
Najprościej zapewnić szczeniakowi bezpieczne przedmioty do gryzienia o umiarkowanej twardości. Dobrze sprawdzają się zabawki przeznaczone dla szczeniąt, które lekko uginają się pod naciskiem. Można je schłodzić w lodówce, ale nie należy zamrażać ich na kamień, ponieważ bardzo twardy materiał może uszkodzić ząb.
- Wybieraj gryzaki dopasowane do wielkości psa i regularnie sprawdzaj, czy nie odrywają się z nich fragmenty.
- Unikaj kości, poroża, kopyt, bardzo twardych nylonowych gryzaków i kostek lodu.
- Nie pozwalaj psu rozłupywać twardych przedmiotów ani bawić się patykami.
- Stopniowo przyzwyczajaj go do dotykania pyska i szczotkowania zębów.
Nie próbowałabym samodzielnie wyrywać luźnego mleczaka. Nawet jeśli wygląda, jakby trzymał się na włosku, można uszkodzić dziąsło albo pozostawić fragment korzenia. W praktyce większą różnicę niż przypadkowe kupowanie kolejnych gadżetów robi codzienna, spokojna higiena i kontrolowanie, co pies wkłada do pyska.
Co oznacza podwójny ząb u szczeniaka
Najczęściej problem dotyczy kłów. W prawidłowym procesie mleczny ząb powinien wypaść, zanim jego stały następca zajmie właściwe miejsce. Jeśli oba pozostają jednocześnie, mówi się o przetrwałym zębie mlecznym.
Podwójny ząb nie jest wyłącznie kwestią wyglądu. Dwa zęby zajmują tę samą przestrzeń, przez co stały może wyrastać pod nieprawidłowym kątem. W ciasnej szczelinie łatwiej zatrzymuje się jedzenie, a przy nieprawidłowym zgryzie ząb może ranić podniebienie, dziąsło lub język.
Jeśli stały kieł już się pojawił, a mleczny nadal mocno tkwi obok, umówiłabym kontrolę bez czekania do pierwszych urodzin psa. Według VCA Animal Hospitals przetrwałe zęby mleczne zwykle powinny zostać usunięte odpowiednio wcześnie, ponieważ zwiększa to szansę na prawidłowe ustawienie zęba stałego.
Kiedy potrzebna jest wizyta u weterynarza
Kontrola jest wskazana, gdy po ukończeniu około 6-7 miesięcy nadal widać mleczaki albo gdy ząb stały wyrasta obok nich. Weterynarz oceni zgryz i zdecyduje, czy wystarczy obserwacja, czy potrzebne jest usunięcie zęba w znieczuleniu.
Wizyta jest potrzebna także wcześniej, jeśli szczeniak wyraźnie cierpi. Niepokojące są zwłaszcza:
- silny lub utrzymujący się krwotok z pyska,
- duży obrzęk dziąsła albo twarzy,
- ropa, bardzo nieprzyjemny zapach z pyska lub gorączka,
- odmowa jedzenia i picia,
- trudność z zamknięciem pyska,
- ząb stały dotykający podniebienia lub innych tkanek.
Nie zawsze brak widocznego zęba oznacza, że go nie ma. Jeśli ząb stały nie wyrzyna się mimo odpowiedniego wieku, lekarz może zalecić zdjęcie RTG. Pozwala ono sprawdzić, czy ząb jest zatrzymany w kości, czy nie ma nieprawidłowego zawiązka albo innej przeszkody.
Co sprawdzić w pysku szczeniaka każdego tygodnia
Najlepiej zacząć od krótkiej kontroli raz w tygodniu, bez siłowego otwierania pyska. Unieś delikatnie wargi i zobacz, czy po obu stronach pojawiają się zęby w podobnym tempie. Podwójny rząd zębów, wyraźna asymetria albo stały ząb rosnący w kierunku podniebienia to sygnały, których nie warto ignorować.
Nie trzeba znajdować każdego wypadniętego mleczaka. Znacznie ważniejsze jest to, czy pies ma komfort, prawidłowo je i czy nowe zęby ustawiają się bez przeszkód. Takie krótkie oględziny uczą również szczeniaka, że dotykanie pyska nie jest czymś nieprzyjemnym.
Zdrowe zęby dorosłego psa zaczynają się w okresie szczenięcym
Wymiana uzębienia trwa krótko, ale może zdecydować o ustawieniu zębów na kolejne lata. Najważniejsze są trzy rzeczy: obserwacja, bezpieczne gryzienie i odpowiednio szybka reakcja na przetrwałe mleczaki.
Jeśli szczeniak ma około 4-6 miesięcy, intensywnie gryzie, a w jego pysku stopniowo pojawiają się większe zęby, najczęściej wszystko przebiega prawidłowo. Gdy jednak mleczny i stały ząb zajmują jedno miejsce jednocześnie, lepiej skonsultować to z weterynarzem, zamiast liczyć, że problem sam zniknie.
